ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ

ਵਿਨੀਪੈੱਗ/ਏ.ਟੀ.ਨਿਊਜ਼: ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 26.2% ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਜੋ 2022 ਤੱਕ ਵੱਧ ਕੇ 42.3% ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 55 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 9.3% ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ 18.8% ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਹਰ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਾਮਾ (24.2%) ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੈ।
ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
‘ਵਿਜ਼ਡਮ ਇਕਾਨਮੀ’ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ  ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਜ਼ਡਮ ਇਕਾਨਮੀ’ (ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ) ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਗੈਲਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਤਾ ਚਿਨਜ਼ਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਜ਼ਡਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਮਿਆਂ ਕੋਲ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੱਥਾਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਧਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਪਰ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ। ਵੈਲਥ ਸਿੰਪਲ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਇੰਨੀ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ 35 ਫੀਸਦੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਬੱਚਤ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗੇ ਕਿਰਾਏ, ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ 60-65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੋਸਟਾਂ ਨਾ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ‘ਐਂਟਰੀ-ਲੈਵਲ’ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਾਇਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦੋਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੁਖਦ ਸੁਪਨਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।