ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਰਗੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਭਵ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਆਪਣੇ ਬੇਬਾਕ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਰਗੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ  ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਊਬਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਕੋਲ ਤੇਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਊਬਾ ਕੋਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਅਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ‘ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ’ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਰੂਬੀਓ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਊਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਬਾ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਬੀਓ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ’ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਨਵਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕਿਊਬਾ ’ਤੇ ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਹਵਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਰੀਕਾ ’ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੀ ਆਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਕਿਸੇ ਤਤਕਾਲੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਬਲਦੀ ’ਤੇ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋਰਚਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ੌਜੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਕੂਟਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪਿਛਲੇ 60-70 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕੜੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1959 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਦੈਲ ਕਾਸਤਰੋ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਮਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ਕਿਊਬਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ (ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ) ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 90 ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਦੇਸ਼ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ (ਰੂਸ) ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਊਬਾ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ (ਰੂਸ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਭੜਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਹਟਾ ਲਈਆਂ, ਪਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪੱਕਾ ਡਰ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਕਰਨ ਲਈ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ  ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਕਿਊਬਾ ਅੱਜ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹਮਾਇਤੀ ਹੈ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਊਬਾ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਬਾ ਉਸਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਿਊਬਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਸਤਰੋ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾ ਕਿਊਬਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ (ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਨਾਮ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ) ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਕਿਊਬਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਊਬਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।